Speelplezier is iets wat mensen van alle leeftijden kennen. Het gevoel dat je hebt als je helemaal opgaat in een spel, een tafelspel of een potje tafeltennis: dat is niet zomaar iets. Spelen is een basisbehoefte van mensen. Kinderen leren er de wereld mee kennen, maar ook volwassenen hebben baat bij spelplezier. Toch denken veel mensen dat spelen alleen voor kinderen is. Dat klopt niet. Onderzoek laat zien dat spelen op elke leeftijd bijdraagt aan een beter gevoel en een scherper brein.
Wat spelen doet met je brein en lichaam
Tijdens het spelen maakt je brein stoffen aan die je een goed gevoel geven. Dat gebeurt bij kinderen, maar net zo goed bij tieners en volwassenen. Bewegen tijdens een spelletje zorgt voor een hogere hartslag en dat is goed voor je hart en je conditie. Denk aan een potje tafelvoetbal of een wedstrijdje airhockey: je staat er misschien niet bij stil, maar je lichaam is echt in beweging. Naast de lichamelijke kant heeft spelen ook een positief effect op je concentratie. Je bent gefocust op het spel, je vergeet even je zorgen en je hoofd krijgt rust. Dat is iets wat veel mensen goed kunnen gebruiken in een druk leven.
Samen spelen versterkt sociale banden
Een van de mooiste kanten van spelactiviteiten is dat ze mensen samenbrengen. Of je nu met vrienden een potje biljart speelt of met je gezin een spelletje doet: je bent samen bezig, je lacht, je reageert op elkaar en je beleeft iets gezamenlijk. Dat heeft een positief effect op de band die je met anderen hebt. Kinderen leren tijdens het spelen hoe ze met anderen omgaan, hoe ze omgaan met winnen en verliezen en hoe ze samenwerken. Voor volwassenen geldt eigenlijk hetzelfde. Een avondje spelen met vrienden geeft vaak meer verbinding dan een avond samen televisie kijken. Het contact is echter en directer, omdat je allebei actief meedoet.
Spelen thuis: meer mogelijkheden dan je denkt
Veel mensen denken bij speelgelegenheid direct aan een speeltuin of een sporthal. Maar ook thuis zijn er veel manieren om te genieten van een leuk spel. Een tafeltennistafel in de garage of een pooltafel in de woonkamer zorgt voor eindeloos vermaak. Zelfs in een kleine ruimte zijn er tafels te vinden die passen bij de beschikbare ruimte. Trampolines en basketbalpalen zijn populair in tuinen, en ook springkussens worden steeds vaker thuis gebruikt. Het grote voordeel van spelen thuis is dat je er altijd en direct bij kunt. Er is geen reistijd, geen inschrijving en geen planning nodig. Je pakt gewoon een keu, een batje of een bal en je bent al bezig.
Speelplezier op school en in de buurt
Scholen en gemeenten zetten steeds meer in op spelen als onderdeel van een gezonde leefstijl. Schoolpleinen worden ingericht met klimtoestellen, sport en spelmateriaal en ruimte om vrij te bewegen. Dat is niet voor niets. Kinderen die voldoende spelen, presteren beter in de klas en voelen zich beter in hun vel. In de buurt zie je steeds vaker speelplekken waar ook tieners en volwassenen terechtkunnen. Jeu de boules banen, buitenpingpongtafels en basketbalveldjes worden populairder. Deze plekken nodigen uit om even weg te zijn van het scherm en actief bezig te zijn. Dat effect is groot, ook al is een potje pingpong maar tien minuten.
Veelgestelde vragen
Vanaf welke leeftijd is spelen goed voor de ontwikkeling?
Spelen is goed voor de ontwikkeling vanaf de eerste levensmaanden. Baby’s leren al spelend hun omgeving kennen. Naarmate kinderen ouder worden, verandert de vorm van spelen, maar het belang blijft. Ook voor tieners en volwassenen heeft regelmatig spelen een positief effect op het welzijn en de sociale vaardigheden.
Hoeveel tijd per dag zouden kinderen moeten spelen?
Deskundigen adviseren dat kinderen van 5 tot 12 jaar dagelijks minstens een uur actief spelen. Dat hoeft niet allemaal in één keer. Meerdere kortere momenten van bewegen en spelen tellen ook mee. Voor tieners geldt een vergelijkbaar advies van minstens een uur per dag aan lichamelijke activiteit, waarbij spelen een goede invulling kan zijn.
Welke spelvormen zijn geschikt voor het hele gezin?
Spelvormen die geschikt zijn voor het hele gezin zijn tafeltennis, tafelvoetbal, biljart en bordspellen. Deze spellen werken voor verschillende leeftijden tegelijk, omdat ze niet te zwaar zijn en toch uitdagend blijven. Buitenspellen zoals badminton, frisbee en trampolinespringen zijn ook goed voor meerdere leeftijden tegelijk.
Is schermtijd een vervanging voor echt spelen?
Schermtijd is geen volwaardige vervanging voor actief spelen. Digitale spellen kunnen leuk zijn en soms ook sociale en creatieve voordelen hebben, maar ze missen het lichamelijke aspect. Actief spelen zorgt voor beweging, sociale interactie in persoon en zintuiglijke prikkels die een scherm niet kan bieden. Een goede balans tussen beiden is het meest verstandig.